Diagnoza ADHD u dorosłych

Czy to jest strona dla Ciebie

Nie wypisuję tu kryteriów z klasyfikacji, bo one nie opisują tego, z czym ludzie realnie przychodzą. Poniżej sytuacje, które słyszę najczęściej.

• Pracujesz dwa razy dłużej niż inni nad tym samym zadaniem i nie wiesz, dlaczego.
• Twoje mieszkanie, kalendarz i finanse wymagają od Ciebie systemu, który co jakiś czas się rozpada, i zaczynasz od nowa.
• Odkładasz rzeczy, na których Ci zależy, i nie umiesz sobie tego wytłumaczyć inaczej niż lenistwem.
• Potrafisz pracować godzinami nad czymś, co Cię wciągnęło, i nie potrafisz zacząć czegoś, co trwa dziesięć minut.
• Emocje przychodzą u Ciebie szybciej i mocniej, niż wydają się przychodzić innym, a potem długo schodzą.
• Zdiagnozowano u Ciebie depresję albo lęk, leczenie coś pomogło, ale nie tyle, ile miało.
• Twoje dziecko dostało diagnozę i przy okazji rozpoznałaś albo rozpoznałeś w opisie siebie.
• Radzisz sobie. Tylko coraz częściej mniejszym kosztem to nie wychodzi.

Jeśli któreś z tych zdań brzmi jak opis Twojego tygodnia, masz powód, żeby to sprawdzić. Nie musisz mieć pewności. Od tego jest diagnoza.

Umów bezpłatną rozmowę wstępną

Dlaczego nikt tego nie zauważył wcześniej

W Polsce w 2023 roku rozpoznanie ADHD miało około 0,2 procent populacji, czyli mniej więcej 70 tysięcy osób. Zdecydowana większość z nich to dzieci.

To nie znaczy, że dorosłych z ADHD jest w Polsce mało. To znaczy, że prawie nikt ich nie zdiagnozował.

Obraz, który wszyscy znają, pochodzi od dziesięcioletniego chłopca, który nie usiedzi w ławce. Dziecko, które nie sprawia kłopotu w klasie, nie zostaje zgłoszone. Marzycielstwo, zapominanie i chaos w plecaku nie przeszkadzają nikomu poza samym dzieckiem.

Jak ADHD wygląda u osoby dorosłej

Nadruchliwość rzadko zostaje w ciele. U dorosłych częściej przenosi się do środka: gonitwa myśli, poczucie wewnętrznego napędu, trudność z odpoczywaniem, potrzeba robienia kilku rzeczy naraz. Spokojne siedzenie na spotkaniu niczego nie wyklucza.

Trudności z uwagą to nie jest brak uwagi. To trudność z jej kierowaniem. Stąd zjawisko, które ludzi najbardziej dezorientuje: cztery godziny skupienia nad czymś fascynującym i całkowita niemożność rozpoczęcia czegoś nudnego, ale ważnego.

Regulacja emocji jest częścią obrazu, choć w klasyfikacjach zajmuje mało miejsca. Silne, szybkie reakcje i długie schodzenie z nich to dla wielu osób najbardziej męczący element, dużo bardziej niż sama organizacja.

To, co wysuwa się na pierwszy plan, zmienia się z wiekiem:

Jeśli masz czterdzieści pięć lat i szukasz siebie w opisie rozkojarzonego dwudziestolatka, możesz się nie odnaleźć. To nie znaczy, że nie ma o czym rozmawiać.

Maskowanie kosztuje. Wiele osób wypracowuje przez lata system podpórek: listy, alarmy, praca w nocy, nadmiarowa kontrola, przepraszanie z góry. To działa i jednocześnie zjada zasoby, które mogłyby iść na cokolwiek innego.

Europejski konsensus opisuje, że u dziewcząt i kobiet strategie radzenia sobie bywają skuteczniejsze, ale przestają wystarczać w momentach przełomowych: koniec szkoły, studia, początek pracy, związek, przejęcie odpowiedzialności za własne życie. To jest najczęstszy moment zgłoszenia się na diagnozę w dorosłości.

U kobiet dochodzi jeszcze zmienność hormonalna, która wpływa na nasilenie trudności w rytmie cyklu. To temat na osobne omówienie.

„Ale czasem jest dobrze, więc chyba przesadzam”

To zdanie zatrzymuje bardzo wiele osób przed umówieniem się.

Nasilenie trudności nie jest stałe. Badanie MTA opublikowane w 2024 roku wskazuje, że u około 64 procent osób zmienia się ono cyklicznie. Wpływają na to stres, sen, obciążenie, pora roku, aktywność fizyczna, a u kobiet dodatkowo hormony.

Dobre tygodnie nie są dowodem, że nic nie ma. Są normalną częścią obrazu. Znaczenie ma całość, a nie ostatni miesiąc.

Dlaczego diagnoza w dorosłości jest trudniejsza niż u dziecka

Bo ADHD nie zaczyna się w dorosłości. Żeby móc o nim mówić, trudności musiały być obecne przed dwunastym rokiem życia.

Autorzy europejskiego konsensusu sami zwracają uwagę, że ten próg bywa problematyczny właśnie u dorosłych, bo odtworzenie własnego dzieciństwa z pamięci jest trudne. Najtrudniej mają trzy grupy: osoby, które kompensowały dzięki dużym zdolnościom, osoby wychowane w bardzo uporządkowanym domu oraz osoby, u których trudności dotyczyły uwagi, a nie zachowania.

Czyli dokładnie ci, których nikt nie zgłosił, bo nie sprawiali kłopotu.

Dlatego pytam szczegółowo i długo. Nie da się tego zrobić rzetelnie w trakcie jednej rozmowy. Stąd u mnie dwa spotkania po 110 minut.

„Nie mam kogo zapytać o swoje dzieciństwo”

Rodzic nie żyje, kontakt jest zerwany, ktoś odmawia albo po prostu nie pamięta. Dla wielu osób to główny powód, dla którego odkładają diagnozę.

To nie jest przeszkoda. Europejski konsensus wskazuje, że u osób dorosłych to sama osoba diagnozowana bywa najlepszym źródłem informacji o sobie. Relacja rodzica albo partnera wnosi cenne uzupełnienie, zwłaszcza co do nasilenia trudności i ich przełożenia na codzienność, ale nie jest warunkiem przeprowadzenia diagnozy.

Jeśli masz dostęp do materiałów, wykorzystamy je: świadectwa szkolne, zwłaszcza uwagi wychowawców, opinie z poradni, książeczkę zdrowia. Jeśli nie masz nic, pracujemy z tym, co jest, i mówię o tym otwarcie w opinii.

Skąd wiadomo, że to ADHD, a nie coś innego

To jest najważniejsze pytanie w całym procesie i jednocześnie najczęściej pomijane.

Trudności z uwagą, pamięcią, organizacją i regulacją emocji nie należą wyłącznie do ADHD. Bardzo podobnie wygląda funkcjonowanie przy:

• przewlekłym stresie i wyczerpaniu
• obniżonym nastroju
• zaburzeniach lękowych
• następstwach trudnych doświadczeń, w tym cPTSD
• niewyspaniu i zaburzeniach snu
• niedoczynności tarczycy i niedoborach
• spektrum autyzmu, które często współwystępuje z ADHD

Sprawdzenie tych możliwości nie jest u mnie osobną usługą ani płatnym dodatkiem. Jest częścią każdego procesu, bo bez tego wniosek nie ma wartości.

Jeżeli w trakcie okaże się, że obraz wskazuje na coś innego albo na kilka rzeczy naraz, powiem o tym i ustalimy, co dalej. To nie jest porażka procesu. To jego wynik.

Dlaczego nie robię testów komputerowych

Część gabinetów oferuje komputerowe badania uwagi i reklamuje je jako element diagnozy. Warto wiedzieć, co na ten temat mówią wytyczne.

Europejski konsensus dotyczący diagnostyki ADHD u dorosłych stwierdza, że nie istnieje żaden test neuropsychologiczny o mocy wystarczającej do postawienia diagnozy u konkretnej osoby, a dostępne dowody nie uzasadniają stosowania takich badań do jej ustalenia. W przywoływanym badaniu większość narzędzi neuropsychologicznych wypadła słabo w porównaniu ze zwykłą oceną kliniczną.

Konsensus wskazuje na co innego: rozmowa kliniczna jest podstawą diagnozy ADHD u osoby dorosłej, a ocena ma obejmować szczegółową historię rozwoju oraz trudności obecne i te z przeszłości.

Dlatego czas, który mogłabym poświęcić na test, spędzam na wywiadzie. Jeśli zależy Ci na badaniu komputerowym, powiem uczciwie: nie zmieni ono wniosku, a zmieni cenę.

To samo dotyczy kwestionariuszy. Są pomocne i z nich korzystam, ale żaden z nich sam w sobie nie rozstrzyga. Wynik w internetowym teście przesiewowym, w którąkolwiek stronę, nie jest diagnozą.

Jak przebiega diagnoza u mnie

Pracuję wywiadem klinicznym, ustrukturyzowanym wywiadem DIVA-5, który przechodzi przez wszystkie kryteria osobno dla dzieciństwa i dorosłości, oraz kwestionariuszami uzupełniającymi.

Przed rozpoczęciem procesu jest bezpłatna rozmowa wstępna, 30 minut, podczas której ustalamy, czy diagnoza jest tym, czego potrzebujesz.

Pełny opis krok po kroku, czego szukam na każdym etapie i co dokładnie zawiera opinia: Jak wygląda proces

Stacjonarnie czy online

Ścieżkę ADHD prowadzę w obu formach. Diagnoza online jest pełnowartościowa, bo opiera się na wywiadzie, a ten da się przeprowadzić rzetelnie przez ekran.

Wybór należy do Ciebie. Wiele osób decyduje się na online z powodów, które same w sobie bywają częścią obrazu: dojazd, planowanie wyjścia z domu, zmęczenie po dniu pracy.

Gabinet stacjonarny jest przy ulicy Czeskiej 22A na Saskiej Kępie w Warszawie.

Ile to kosztuje

1400 zł stacjonarnie, 1000 zł online. W cenie: oba spotkania diagnostyczne, czyli łącznie cztery sesje, które celowo łączę w dwa dłuższe spotkania, spotkanie omawiające wyniki oraz opinia pisemna. Dzięki temu przychodzisz dwa razy, a nie cztery. Płatność przy każdym spotkaniu.

Pełny cennik i zasady znajdziesz w cenniku.

Co zmienia diagnoza

Nie zmienia tego, kim jesteś. Zmienia to, co wiadomo o tym, dlaczego niektóre rzeczy kosztują Cię tyle, ile kosztują.

Dla części osób najważniejsza okazuje się sama zmiana ramy. Przestaje działać wyjaśnienie „jestem leniwa” albo „jestem nieodpowiedzialny”, a zaczyna działać wyjaśnienie, które pasuje do faktów i z którym da się coś zrobić.

Poza tym opinia jest dokumentem, który realnie się przydaje:

• U psychiatry. Diagnoza psychologiczna nie jest podstawą do wypisania leków, o farmakoterapii decyduje lekarz. Opinia daje mu gotowy materiał, na którym może się oprzeć bez powtarzania całej diagnostyki.
• W terapii. Zmienia to, na czym warto się skupić i czego nie ma sensu przez rok próbować siłą woli.
• W pracy i na uczelni. Instytucje mają różne wymagania i część z nich prosi dodatkowo o dokument od lekarza. Warto zapytać u siebie, zanim zaczniesz proces.

Pytania, które słyszę najczęściej

Kto prowadzi diagnozę

Magdalena Cereniewicz, psycholożka. Prowadzę diagnozę psychologiczną osób dorosłych w obszarze ADHD, spektrum autyzmu, zaburzeń osobowości, zaburzeń nastroju oraz PTSD i cPTSD.

Absolwentka psychologii społecznej klinicznej Uniwersytetu SWPS oraz studiów podyplomowych z klinicznej diagnozy psychologicznej. Nauczycielka terapii poznawczej opartej na uważności po szkoleniu akredytowanym przez Oxford Mindfulness Centre.

Więcej o mnie

Aktualizacja: 14 sierpnia 2026